Blog

Rupsje nooitgenoeg: ongekend talent ‘lost in translation’

Rupsje nooitgenoeg. Wie kent h’m niet. Een prachtig verhaal van Eric Carle over de levenscyclus en ontwikkeling van een kleurrijk rupsje. Die van een kruipende, mollige rups verandert in een fladderende, tere vlinder. Schitterend…niet? Is het dan een overgevoeligheidsreactie van mijn kant of bekruipt jou ook een onaangenaam gevoel als iemand je zegt dat je een Rupsje nooitgenoeg bent? Alsof je lastig en veeleisend bent. Nooit tevreden. Ook al herken je je daar niet in, het geeft je wel een gevoel dat je liever doet terug kruipen in je cocon.

Het ongekende talent van Rupsje nooitgenoeg 

Het zet me aan het denken. Het is niet altijd wat het lijkt. Stel je wordt als hoogbegaafde, gelijk aan Rupsje nooitgenoeg, geboren met een énorme (leer)honger. Met ongekende nieuwsgierigheid bijt je je vast in een buffet dat leven heet. Je knaagt je vaardig door diepzinnige vragen. Je geniet intens van het gevarieerde menu van fruit en blaadjes maar ook kaas, taart, worst, ijs en zelfs een lolly. Je kunt er geen genoeg van krijgen. Niet verwonderlijk want het zijn jouw eigen(zinnige) ingrediënten voor je vlindertalent-in-wording-recept. 

Rupsje nooitgenoeg op dieet 

Er kan een moment komen dat je als onopvallend rupsje, op een groene bladeren dieet wordt gezet. Gelijk aan anderen. Aanvankelijk smaakt het prima (vooral dat ene andere groene blaadje) maar al snel merk je dat je er énorme hoeveelheden van moet eten om een beetje aan je trekken te komen. Want veel energie zit er in die bladeren niet, dus… ‘he was still hungry’. Omdat er niet altijd iets passends voorhanden is zul je het moeten doen met het basisingrediënt. Je wordt min of meer op dieet gezet, krijgt last van buikpijn of barst een aantal keer uit je vel. Kwetsbaar, lusteloos en onverzadigd trek je je terug in je cocon. Hoe graag Rupsje nooitgenoeg zich ook wil vol proppen, met een eenzijdig dieet kan ongekend talent zich niet ontpoppen. 

Is het een Rupsje nooitgenoeg of een Boekenwurm? 

Hoogintelligente Boekenwurmen en hoogbegaafde Rupsjes nooitgenoeg kunnen, op het eerste gezicht, op elkaar lijken. Ze zijn inderdaad klein en kronkelig. Ook qua naamgeving worden de twee wel eens verward; noemen we wormen rupsen en visa versa. Leeft nog steeds de gedachte dat een Rupsje nooitgenoeg een Boekenwurm is die over één onderwerp veel afweet, alles makkelijk af gaat, geen uitleg nodig heeft of altijd hoge cijfers haalt. Er ontstaan hardnekkige misverstanden als we appels met peren vergelijken of ons enkel focussen op cognitieve aspecten en de zijnskenmerken van Rupsjes nooitgenoeg negeren. 

Het moge duidelijk zijn dat dit Rupsje nooitgenoeg niet eet omdat het ontevreden is en nooit genoeg heeft. Rupsje nooitgenoeg heeft een enorm leerhonger en verlegt zijn creatieve grens graag verder dan een ‘normaal’, ‘gemiddeld’ of ‘eenzijdig’ fruit en bladeren menu. Neemt ‘lastig’ genoeg niet altijd alles voor zoete koek aan. Lijkt rigide in denken en doen in plaats van ‘gewoon even’ door de zure appel heen te bijten. Begeeft zich verwarrend genoeg in meerdere (leeftijd)fasen. Camoufleert het ongekende talent door onzekerheid, onderpresteren of een ontwikkelingsuitdaging. Kan overgevoelig reageren, zich intens uiten door zich ‘zomaar’ af te zonderen in z’n eigen coconnetje. Tot we beseffen dat het nu eenmaal in het aard van het beestje zit, hoe kan het zich anders ontwikkelen tót vlinder? 

Lost in translation

I think it’s a book of hope – you can grow up, flying into the world with your talents’. ‘Growing up can be very difficult. It’s a big secret, it’s a big challenge for children. I like to help the children along’ by Eric Carle (Waterstones, 2009). 

Hoe kan zo’n mooi en positief verhaal dan gevoelsmatig toch zo’n een negatieve klank hebben gekregen? Terug naar de bron. Het kinderboek werd uitgebracht met de titel The Very Hungry Caterpillar (Carle, 1969). Gewoon een verhaal over een hongerige rups. Carle verklaart ook niets anders dan de groei en ontwikkelbehoefte van het hongerige rupsje. 

Op de één of andere miraculeuze wijze is deze ‘zeer hongerige rups’ bij de vertaling in het Nederlands (1971) een beetje ‘lost in translation’ geraakt. De onbekende vertaler (Ligtvoet, 2006; Gouw, 2016) heeft, bedoeld of onbedoeld, in zijn communicatie een andere betekenis en perspectief aan het boek gegeven. En niet alleen door de titel vertaling. Want waar Carle steeds besluit met de constatering ‘but he was still hungry’, besloot de vertaler er in het Nederlands ‘maar genoeg had hij nog altijd niet’ van te maken. Hoe dan? Zelfs Google Translate, waar soms de meest bizarre Nederlandse vertaling uitrolt, vertaalt het als ‘maar hij had nog steeds honger’. Niet meer, niet minder. Heb je ook het gevoel dat er iets blijft knagen? 

Moraal van het verhaal

In de praktijk blijkt communicatie en daarmee de vertaling van een boodschap, vaak een moeilijkere vaardigheid dan we denken. Het kan mensen raken, bewegen en verbinden. Door verkeerde verwachtingen, onduidelijke afspraken of vage intenties kan het eveneens onbedoeld, onrust, ergernis of ander leed veroorzaken. 

Een Rupsje nooitgenoeg raakt ‘lost in translation’, wanneer het ongekende talent niet wordt gezien. Als het denken en doen onjuist vertaald wordt. Als alleen het gedrag van Rupsje nooitgenoeg wordt gelezen en niet zijn of haar daadwerkelijke behoefte wordt begrepen. En ook al lijken alle Rupsjes nooitgenoeg hetzelfde genre te hebben: don’t judge a book by its cover. 

Zie je er even geen gat meer in? In communicatie met anderen, qua oplossing om een Rupsje nooitgenoeg passend en doeltreffend te helpen veranderen in een vlinder? Bekijk het – samen – vanuit de bron, een ander perspectief en outside the box. Graag help ik met kennis, ervaring, open houding en een eigen wijze brede blik mee om kinderen/jongeren met ongekend talent te begeleiden bij de transformatie van rups tot vlinder.

#verruimjeblik #ongekendtalent #ontwikkeling #creatiefbegaafd #hoogbegaafd #hyperhoogbegaafd #dubbelbijzonder #asynchroniteit #talentenclub #rupsjenooitgenoeg

Bronvermelding

Carle, E.  (1969)  The Very Hungry Caterpillar. New York : Putnam & Grosset.

Gouw, E. E. D. (2016). Prentenboeken in vertaling: Een onderzoek naar de representatie van kindbeeld in prentenboeken en hun vertalingen uit de periodes rond 1900, 1950 en 2000 (Master’s thesis).

Ligtvoet, Frank. ‘Iemand kan niet vertalen.’ Filter: tijdschrift over vertalen 13:1, 2006. 18-21. 

Waterstones. ‘Eric Carle – The Very Hungry Caterpillar – children’s book – Waterstone’s’. YouTube. 27 feb. 2009. Geraadpleegd 14 juni 2020. 

Door deze website te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. Meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies' om u de beste website ervaring te geven. Als u doorgaat met het gebruik van deze website zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op 'Accepteren' hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten