Blog

Onderwijs glijbaan of ondersteunende klimwand?

Ben je ook dol op glijbanen? De spanning die je ervaart als je naar boven klimt. Het ‘on top of the world’ gevoel bij het bereiken van het hoogste punt en je de wind door je haren voelt gaan. Een kloppend hart als je gaat zitten en de ‘diepte’ inkijkt. De combinatie van opgewondenheid en enthousiasme als je met snelheid naar beneden roetsjt. En het triomfantelijke gevoel als je weer beneden staat en terug omhoog kijkt van waar je kwam: ‘Yes, I did it!’ 

Glijden in een speeltuin of attractiepark is werelds. Glijden op de glijbaan van het onderwijs geeft een heel ander gevoel. 

Met je schooladvies – gebaseerd op 8 jaar leerling inzicht – op zak, klim je enthousiast doch met een vleugje spanning de ladder van het voortgezet onderwijs op. Blij en vol positieve verwachtingen kijk je je nieuwe wereld in. Je zet af en… de glijbaan lijkt anders te verlopen dan gedacht. Soms ga je lekker snel, soms hobbelig of heel stroef. Blokkeer je of kom je zelfs vast te zitten. Het maakt je bang, (faal)angstig en onzeker. Wat moet je doen? Hoe moet je het doen? De druk neemt toe, je ontwikkelt stress want het einde van de – 40/41 schoolweken – glijbaan komt er aan. Je komt tekort… 

Nog menig scholier met ongekend talent stroomt een niveau af. Dikwijls komen ze daarbij terecht in een negatieve spiraal(glijbaan). Verdriet, machteloosheid, een gevoel van weinig toekomstperspectief maken zich meester van hen. Want plannen of doelen voor (tussentijds) opstromen zijn vaak niet aan de orde, past niet en de beoogde effecten van afstromen zijn (net als zittenblijven) ongunstig, weinig hoopgevend of oplossend. 

‘Afstromen van leerlingen in het voortgezet onderwijs is een belangrijke voorspeller voor lagere schoolprestaties. Hoe eerder de leerling afstroomt, hoe groter deze samenhang is. Hoewel er geen onderzoek is gevonden met directe metingen van motivatie bij leerlingen die afstromen, kunnen we aannemen dat competentiegevoel van leerlingen die afstromen nog voor het daadwerkelijke afstromen afneemt. Wanneer de leerling daadwerkelijk is afgestroomd blijkt dat dit competentiegevoel tijdelijk toeneemt (Big-fish- little-pond effect https://talenten.club/big-fish-little-pond-als-een-vis-in-het-water/).’ 

In de praktijk zie ik regelmatig scholieren die er cijfermatig of overgangstechnisch zeg maar ‘spannend’ voorstaan. Hierdoor hun toekomst dromen of vakkenpakketkeuzes moeten bijstellen. De impact op hiervan op hun zelfvertrouwen, motivatie, de gevoelens en (prestatie)angsten die ze ontwikkelen, het geen idee meer hebben wie ze zijn, wat ze kunnen, wat ze willen en hoe ze het kunnen bereiken. Gedesillusioneerd zijn geraakt. 

Dit doet wat met me. En ook met anderen. Het maakt gelukkig dat we samen werken. Zoeken naar oplossingen. Immers geen enkel kind ontwikkelt zich op alle ontwikkelingsgebieden gelijkmatig, waarbij de verschillen tussen fysieke, emotionele en cognitieve ontwikkeling bij (hoog)begaafden juist groot zijn (asynchrone ontwikkeling). Dit heeft effect op de executieve functies en/of (studie)vaardigheden. Het anders denken, doen en leren. In de omgang, aansluiting met anderen of passend lesaanbod en uitleg. Waarbij we de (sociale en emotionele) gevolgen van Corona, online lessen of thuissituaties niet mogen onderschatten.

Het motiveert me om ongekend talent handgrepen te bieden om weer (zorgeloos) op te klimmen. Persoonlijk te laten groeien en te floreren. Hierbij verschillende klimroutes gevend, als een ondersteunende klimwand.

Laten we van afstromers of zittenblijvers geen uitvallers of thuiszitters maken. 

Liefs, Margarita

Bronnen: 

Kennisrotonde. (2020). Wat is het effect van het laten afstromen van vo- leerlingen voor hun verdere schoolprestaties en motivatie? (KR. 801) Den Haag: Kennisrotonde

Oudervereniging Balans (2020): ‘Nederland telt geen 4000 maar > 15.000 thuiszitters’. 

#samen #ongekendtalent #andersdenken #hoogbegaafd #scholieren #ontwikkeling #onderwijs #opvoeding #coaching #talentenclub # deeigenwijze